Een familieportret in pastel door Willy Sluiter
De schimmelspots overschaduwen dit pastel. Een bijzonder moment in de restauratie was het letterlijk openen van de ogen van de personen en te ontdekken dat alle kleuren en glimlichten daaronder nog helder en intact waren.
OBJECTGEGEVENS
Voorstelling Familieportret
Kunstenaar Willy Sluiter (Amersfoort, 1873 - Den Haag, 1949)
Techniek tekening
Drager grijs papier op dik karton geplakt
Medium pastel
Inlijsting ingelijst in goudgekleurde lijst voorzien van vensterglas
Formaat 90 cm x 115 cm (buitenmaat lijst)
SCHADEBESCHRIJVING (VOORAFGAAND AAN DE RESTAURATIE)
De grootste schade die het pastel heeft is schimmel en opliggend vuil. Deze ‘spots’ zitten over de gehele tekening en vormen op veel plekken een hele kolonies aaneengeregen spots. Het is ingelijst niet te zien of de schimmel actief is. Maar aan de grote hoeveelheid spots te zien is er hoe dan ook een urgentie om de schimmelspots zo veel mogelijk te verwijderen en het werk te desinfecteren om de kans op verdere verspreiding en aantasting te voorkomen.
DE LIJST
Het goud van de lijst is bijgewerkt met een goudkleurige verf in grote vlakken op alle hoeken. Op deze plekken is het vlekkerig, ruwer en donkerder. De lijst heeft veel kleine beschadigingen.
DE INLIJSTING
Tussen de glasplaat en de pastel zitten rondom in de sponning goudkleurige latjes die dienen als afstandhouder. Hierdoor rust de glasplaat niet direct op het pastel. De overzetting (statische werking van het losse poeder naar het glas) van het pastel is daardoor beperkt gebleven.
De lijst is aan de achterzijde niet afgesloten met een achtertikkarton, het laat direct het karton zien waarop het pastel is geplakt aan de achterzijde. Op de achterzijde van het karton staat de signatuur van Willy Sluiter met aanvullende tekst. De tekst is geschreven met een ijzergallusinkt en vertoont inktvraat. Ook zijn er een aantal stickers achter op het karton geplakt, deze zijn beschadigd. De plaat is vastgezet met spijkertjes.
OPMERKINGEN VOORAF
1 Allereerst is het belangrijk om te weten dat het behandelen van deze hoeveelheid schimmel gevaarlijk is voor de gezondheid van de restaurator. Het is daarom noodzakelijk het werk in een aparte schimmeltent te behandelen en te werken met een volle bescherming (beschermende overall, handschoenen, mondkap) in een goed geventileerde ruimte. Deze tent zal opgebouwd moeten worden binnen het atelier van snipper restauratie. Het werk wordt staand op een ezel behandeld.
2 Pastel is een materiaal met geen of nagenoeg geen bindmiddel. Het poeder kan dus gemakkelijk loskomen van het oppervlak en de detaillering in de tekening aantasten. Het in- en uitlijsten vraagt hierbij om andere oplossingen dan een reguliere inlijsting waarbij het werk met de voorstelling naar beneden ligt. Het ’regulier’ inschieten van flexipoints om het werk vast te zetten en het nieten van het achtertikbord geeft te veel slagkracht waardoor de pasteldeeltjes los kunnen komen.
3 Bij het verwijderen van de schimmel kunnen ook kleine poederdeeltjes meekomen. Om dit te minimaliseren pas ik een beproefde methode toe die werkt met een voorfixatie met oplossing van Klucel G (lijm) en ethanol die aangebracht wordt met een airbrush. Dit kapselt de schimmelspot in waardoor deze harder wordt en als een ‘bolletje’ verwijderd kan worden en de pastel op de plek laat. Het resultaat hangt wel af van de dikte waarmee de pastel is aangebracht. Zodra de schimmelspots (zoveel mogelijk) verwijderd zijn, zal de pastel nabehandeld worden met een iets sterke oplossing van Klucel G in ethanol, deze desinfecteert en fixeert de pastel licht. Een te zware fixatie kan de kleur aantasten. Aangezien het hier om een grote hoeveelheid schimmel gaat kan ik niet garanderen dat alle schimmel verwijderd is. Het is daarom belangrijk dit te monitoren en indien nodig de behandeling met ethanol te herhalen. De behandeling zal dus enige tijd in beslag nemen met monitoring van totaal 1 maand.
4 Het herinlijsten zal zeer voorzichtig zonder te veel frictie moeten gebeuren.
5 Indien mogelijk zal het glas worden vervangen door een uv werend museumglas. Of dit kan, hangt af van de constructie. Dit zal na het uitlijsten duidelijk worden.
BEHANDELING
o Aparte schimmeltent opgebouwd in het atelier
o Het pastel uit de lijst gehaald
o Opm: Het pastel is voluit opgeplakt op een dik karton, en kan niet verwijderd worden.
o Oppervlaktevuil aan de achterzijde verwijderd
o Het pastel is beneveld met een 0,25 % oplossing Klucel G in ethanol voor behandeling en desinfectie
o De spots (schimmel en opliggend vuil) zijn zoveel mogelijk verwijderd
o Er zijn geen retouches toegepast (bleek niet nodig)
o Desinfectie en lichte fixering aangebracht op het pastel met een 0,5 % oplossing Klucel G in ethanol
o Monitoring voor de duur van 2 weken
o Behandeling desinfectie en fixatie herhaald
o Lijst schoongemaakt en beschadigingen bijgewerkt om te ontstoren.
o Vensterglas vervangen voor museumglas (70 % uv protectie)
o Oorspronkelijke goudkleurige latjes teruggezet in sponning met dubbelzijdig tape in de hoeken en P 90 papieren conserveringstape rondom
o In sponning tracers gezet om te zorgen dat de pastel niet kan schuiven (pastel was kleiner dan het lijstgat)
o 2000 grams museumkarton achter het werk geplaats als buffer voor vocht en zuurmigratie
o Per zijde het werk vastgezet met 5 metalen beugeltjes die geschroefd zijn in de lijst
o Achtertikbord voorzien van dubbele strook rondom
o Aan de binnenzijde om hoogte beugels te ondervangen en met Evacol vastgelijmd op hout van de lijst
o Hoeken voorzien van 2 extra schroefjes en
o Hoeken voorzien van een afstandhouder om ventilatie te creëren achter het werk bij ophanging aan de muur
o Lijst is voorzien van ophangsysteem
LET OP: HET PASTEL IS LICHT GEFIXEERD, DE PASTELDEELTJES KUNNEN LOSRAKEN VAN HET WERK EN TEGEN HET GLAS AAN GAAN KLEVEN. VOOR TRANSPORT MOET HET WERK DAAROM FACE-UP GEHOUDEN WORDEN MET ZO WEINIG MOGELIJK TRILLINGEN. OOK ZAL HET WERK BEHOEDZAAM MOETEN WORDEN GEHANGEN.
